Hendrik & Frans Kimman – De eerste generatie

De geschiedenis van Kimman begint niet met auto’s, maar met vuur, staal en vakmanschap.

Aan de basis van het familiebedrijf stond Jacobus Kimman, een smid met een vooruitziende blik en een duidelijke overtuiging:

“Zorg dat je je vak verstaat en kijk goed om je heen.”

Het was een eenvoudige uitspraak, maar tegelijk een levensfilosofie die generaties lang binnen Kimman zou voortleven. Jacobus was het type ambachtsman dat zijn materiaal volledig beheerste: iemand die voldoening haalde uit precisie, kwaliteit en het maken van iets dat generaties mee kon gaan. Maar hij keek verder dan alleen het ambacht van zijn tijd.

Terwijl Nederland nog grotendeels afhankelijk was van paard en wagen, groeide bij Jacobus de overtuiging dat mobiliteit zou veranderen. Hij zag kansen in verfijning, techniek en vervoer – lang voordat de automobiel haar intrede zou doen.

Om zijn zoons daarop voor te bereiden, nam hij een uitzonderlijk besluit. Zijn twee zonen, Hendrik Nicolaas Kimman (1856–1925) en Franciscus Johannes “Frans” Kimman (1857–1914), werden voor een leerperiode van maar liefst acht jaar naar het buitenland gestuurd. Eerst naar Brussel, later naar Parijs – destijds het absolute centrum van rijtuigbouw en verfijnd vakmanschap.

Voor die tijd was dit uitzonderlijk. Waar veel ambachtslieden hun kennis dicht bij huis opdeden, investeerde Jacobus bewust in internationale opleiding en specialisatie.

Bij gerenommeerde huizen als Mulbachère en Keller & Fils leerden Hendrik en Frans de fijne kneepjes van het vak. Hun talent bleef niet onopgemerkt. Tijdens het zogenoemde Cours Professionel des ouvriers en Voitures wist een van de broers zelfs twee eerste prijzen te behalen – een uitzonderlijke prestatie in Frankrijk. Volgens familieverhalen leidde de dominantie van buitenlandse vaklieden zelfs tot de beslissing om dergelijke onderscheidingen voortaan niet langer aan niet-Fransen toe te kennen.

Gewapend met kennis, ambitie en uitzonderlijk vakmanschap keerden de broers terug naar Haarlem. In 1884 richtten zij aan het Houtplein in Haarlem het bedrijf op dat zou uitgroeien tot het oudste nog bestaande automobielbedrijf van Nederland.

De eerste werkzaamheden draaiden om het vervaardigen van wagenwielen – destijds een essentieel onderdeel van vervoer. Maar de jonge onderneming groeide snel. Niet veel later begon Kimman met het bouwen van exclusieve rijtuigen en koetsen.

De eerste opdracht kwam van een overbuurman: de bouw van twee zogenoemde Berliner-koetsen. Wat begon als lokaal vakmanschap groeide al snel uit tot een naam die bekend stond om elegantie, kwaliteit en verfijning.

In de Haarlemmer Hout verschenen steeds vaker de karakteristieke Kimman-rijtuigen. Blinkend gelakt, verfijnd vormgegeven en rijk gedetailleerd trokken zij volop bekijks. Lichtgele barouchetten, elegante calèches, statige Jan Plezier-koetsen en verfijnde char-à-bancs bepaalden jarenlang het straatbeeld.

Kimman maakte rijtuigen in de meest uiteenlopende uitvoeringen – van luxueuze equipages voor de elite tot praktische voertuigen voor dagelijks gebruik. Wat hen onderscheidde was niet alleen vakmanschap, maar ook oog voor detail en esthetiek.

De reputatie groeide snel.

Dat bleek misschien wel het duidelijkst uit de bijzondere opdrachten die volgden. Tussen 1910 en 1920 vervaardigde Kimman onder meer een landauer voor Koningin Emma. Een detail dat de tijdgeest prachtig illustreert: standaard werden er twee extra carbidlantaarns meegeleverd, omdat elektrische verlichting destijds nog niet altijd betrouwbaar bleek.

Daarnaast leverde Kimman Victoria-koetsen aan Koningin Wilhelmina, een coupé aan Prins Hendrik, rijtuigen aan het Belgische Hof en zelfs aan de Sultan van Deli.

Deze opdrachten bevestigden wat inmiddels duidelijk was geworden: Kimman behoorde tot de absolute top van de Nederlandse rijtuigbouw.

Tot op de dag van vandaag zijn enkele van deze historische rijtuigen nog te bewonderen in onder meer Paleis Het Loo en de Koninklijke Stallen in Brussel – tastbare herinneringen aan een tijd waarin mobiliteit nog een ambacht was.

Maar juist terwijl de koetsbouw floreerde, diende een nieuwe ontwikkeling zich aan.

Aan het einde van de negentiende eeuw verschenen de eerste automobielen op Nederlandse wegen. Aanvankelijk werden deze “tuftufs” met scepsis bekeken. De voertuigen waren luidruchtig, onvoorspelbaar en vaak onderwerp van verbazing of ergernis. Gemeenten voerden zelfs regels in om de eerste auto’s te beperken, en in Amsterdam werd de eerste auto door de politie stilgezet.

Toch zagen Hendrik en Frans iets wat velen nog niet zagen.

Waar anderen vasthielden aan paard en wagen, begrepen zij dat mobiliteit fundamenteel aan het veranderen was. De toekomst lag niet in méér paarden, maar in nieuwe techniek.

Kimman begon daarom al vroeg met het bouwen van speciale carrosserieën op chassis van merken als Cadillac, Lancia en Renault – een belangrijke eerste stap richting de automobielwereld.

Juist dát vooruitkijken zou bepalend blijken voor het voortbestaan van Kimman.

Want hoewel het rijtuig langzaam uit het straatbeeld verdween, bleef één overtuiging overeind: kwaliteit, vakmanschap en innovatie gaan hand in hand.

Misschien is dat wel de grootste nalatenschap van Hendrik en Frans Kimman: zij bouwden niet alleen koetsen, maar legden de fundering onder een familiebedrijf dat zich telkens opnieuw wist uit te vinden.

Een bijzondere herinnering aan die oorsprong leeft nog altijd voort. Twee originele Kimman-koetsen zijn nog steeds in bezit van de familie en worden gekoesterd als onderdeel van het erfgoed van Kimman. Vandaag de dag zijn zij te bewonderen in de showrooms in Amsterdam en Hillegom – als tastbaar bewijs van waar het allemaal begon.